{"id":75,"date":"2014-07-28T23:45:23","date_gmt":"2014-07-28T21:45:23","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/?p=75"},"modified":"2014-07-29T12:30:34","modified_gmt":"2014-07-29T10:30:34","slug":"kalm-blijven-als-je-wordt-overmand-door-angst-en-woede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/?p=75","title":{"rendered":"Kalm blijven als je wordt overmand door angst en woede"},"content":{"rendered":"

De zomer was nog maar net begonnen toen ik een email ontving van een bevriende relatie die mij wees op deze prachtige website<\/a><\/span>\u00a0waar op dat moment een serie werd gepubliceerd over The Great Philosophers<\/em>: Plato, de Sto\u00efcijnen<\/em>, Epicurus, Nietzsche, Adam Smith, Hegel, Jean-Paul Sartre en Theodor Adorno. Een arbitraire selectie, maar vooral deel 2 \u2018De Sto\u00efcijnen\u2019<\/em> wekte mijn belangstelling op. Niet in de laatste plaats door de dramatische gebeurtenissen rondom vlucht MH17: \u201cHoe blijf je kalm als je wordt overmand door angst en woede?\u201d. Dit zeggen de Sto\u00efcijnen er over.<\/span><\/p>\n

\"\u00ab<\/a>Het sto\u00efcisme is een filosofie die gedurende 400 jaar bloeide in het oude Griekenland en Rome en veel beoefenaars kende. Twee daarvan zijn tot op vandaag bekend en hun werken zijn nog steeds goed leesbaar. Zij hebben een zeer troostend effect, ideaal voor slapeloze nachten.<\/p>\n

De eerste is niemand minder dan de Romeinse politicus, schrijver en leermeester van Nero: Seneca<\/strong> (ca. 4 n. Chr. tot 65 n. Chr.). Zo geeft Seneca in zijn boek \u201cGelukkig leven\u201d<\/em> adviezen om in tijden van tegenspoed en hevige emoties toch gemoedsrust te vinden. Wars van getheoretiseer en de waan van de dag verkondigt de Romeinse Sto\u00efcijn een filosofie die midden in het leven staat en tot op de dag van vandaag actueel is gebleven.<\/p>\n

\"Marcus_Aurelius\"<\/a><\/p>\n

De tweede Sto\u00efcijn is de beminnelijke en grootmoedige Romeinse keizer <\/span>Marcus Aurelius<\/strong> (121-180 n. Chr.). Tijdens zijn Germaanse veldtochten hield hij een filosofisch dagboek bij: <\/span>\u201cOverpeinzingen\u201d<\/em>. Deze persoonlijke aantekeningen laten hem zien als een van de nobelste figuren uit de oudheid. De fascinerende spirituele ontboezemingen en overdenkingen, ontstaan tijdens zijn zoektocht naar zichzelf en naar de zin van het universum, vertellen over twijfel en wanhoop, over overtuiging en vervoering.<\/span><\/p>\n

Het sto\u00efcisme kan ons in het bijzonder helpen bij de volgende vier uitdagingen:<\/p>\n

    \n
  1. Angst of bang zijn<\/li>\n
  2. Woede of boosheid<\/li>\n
  3. Paranoia of vervolgingswaanzin<\/li>\n
  4. Verlies van perspectief.<\/li>\n<\/ol>\n

    In het hiernavolgende wil ik vooral de beide eerste emoties\u00a0– angst en woede<\/em> – vanuit het sto\u00efcisme benaderen zoals dat op de hiervoorgenoemde website staat beschreven.<\/p>\n

    Angst<\/strong><\/p>\n

    Verschrikkelijke gebeurtenissen zijn van alle tijden. De meest vanzelfsprekende wijze waarop mensen ons dan proberen op te beuren als we terneergeslagen zijn is om ons dan te vertellen dat het allemaal wel weer goed komt: die foute foto van onszelf wordt niet ontdekt, de verkoop kan als nog ten goede keren, er komt misschien toch geen schandaal enzovoorts.<\/p>\n

    De Sto\u00efcijnen verzetten zich faliekant tegen zo\u2019n benadering. Zij geloofden dat angst juist opbloeit in de ruimte tussen wat we vrezen<\/em> dat zou kunnen gebeuren en wat we hopen<\/em> dat zou kunnen gebeuren. Hoe groter die ruimte, hoe groter de stemmingswisselingen en \u2013verstoringen.<\/p>\n

    \"zorgen-maken-2\"<\/a>Teneinde onze kalmte te bewaren, moedigen de Sto\u00efcijnen ons aan om op een systematische en intelligente wijze elk sprankje hoop te verpletteren. In plaats van onszelf voor de gek te houden met een zonnebril \u2013 aldus de Sto\u00efcijnen \u2013 is het\u00a0veel beter om op moedige wijze de meest verschrikkelijke uitkomsten onder ogen te zien. En wen maar vast aan de gedachte. Als we onze angsten recht in het gezicht durven te zien en ons kunnen voorstellen hoe ons leven eruit ziet als deze angsten realiteit worden, dan komen we tot de cruciale constatering: dit kunnen wij aan!<\/em> Dus we kunnen dit aan ook al gaan we de gevangenis in, zelfs als we al ons geld zouden verliezen, zelfs als we publiekelijk te schande worden gemaakt, zelfs als onze geliefden ons in de steek zouden laten en zelfs als de groei van onze business vals werd voorgesteld.<\/p>\n

    Meestal durven we die mogelijke verschrikkelijke uitkomsten niet onder ogen te zien. Daardoor lijken die uitkomsten ons in een constante sadistische greep te houden. Seneca beveelt ons aan: \u201cOm je zorgen te verminderen, moet je aannemen dat wat je vreest dat kan gebeuren ook zeer beslist gaat gebeuren.\u201d Tegen een vriend die bijna onderdoor ging aan zijn angst om naar de gevangenis te worden gezonden, zei hij doodleuk: \u201cEen gevangenis kan altijd worden doorstaan door iemand die op juiste wijze heeft begrepen waar het bestaan omdraait.\u201d<\/p>\n

    De Sto\u00efcijnen stellen voor dat we af en toe de tijd nemen om over \u2018worst-case scenarios\u2019 na te denken. Zou dat de reden zijn dat zoveel Nederlanders jaarlijks hun riante woningen verlaten om drie \u00e0 vier weken in een tentje in de bergen door te brengen? Bij terugkomst realiseren wij ons weer, zoals Marcus Aurelius zegt: \u201cDat er weinig nodig is om een gelukkig leven te leiden.\u201d<\/p>\n

    Woede<\/strong><\/p>\n

    We worden boos \u2013 vooral op onze partners, onze kinderen en onze politici. Wij gooien dingen stuk en kwetsen anderen. De Sto\u00efcijnen zagen boosheid als een gevaarlijke uiting van \u201cgenot\u201d, maar vooral als iets stoms. Volgens hun analyse worden woede-uitbarstingen maar door een ding veroorzaakt: een incorrect beeld van het bestaan<\/em>. Zij zijn de bittere vruchten van na\u00efviteit.<\/p>\n

    \"Boosheid\"<\/a>Woede wordt \u2013 in de sto\u00efcijnse analyse \u2013 veroorzaakt door een heftige botsing tussen hoop en werkelijkheid. We schreeuwen niet elke keer als ons iets vervelends overkomt, maar wel als het \u00e9n<\/em> vervelend \u00e9n onverwacht<\/em> is. Om in staat te zijn kalm te blijven moeten we daarom minder van het leven verwachten. Natuurlijk zullen onze geliefden ons teleurstellen, natuurlijk zullen onze collega\u2019s niet altijd doen wat wij willen, ongetwijfeld zullen onze beste vrienden wel eens tegen ons liegen enzovoorts. Geen van dit alles komt als een verrassing. Het zal ons beslist teleurstellen. Maar het mag ons nooit \u2013 sto\u00efcijns als wij zijn \u2013 kwaad maken.<\/p>\n

    De wijze mens zou een status moeten kunnen bereiken waar werkelijk niets zijn of haar gemoedsrust kan verstoren. Elke tragedie zou al ingecalculeerd moeten zijn. \u201cWaarom zou je wenen over delen van het leven?\u201d, vroeg Seneca: \u201cHet hele leven vraagt om tranen.\u201d<\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    De zomer was nog maar net begonnen toen ik een email ontving van een bevriende relatie die mij wees op deze prachtige website\u00a0waar op dat moment een serie werd gepubliceerd over The Great Philosophers: Plato, de Sto\u00efcijnen, Epicurus, Nietzsche, Adam Smith, Hegel, Jean-Paul Sartre en Theodor Adorno. Een arbitraire selectie, maar vooral deel 2 \u2018De […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions\/84"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.rovosmanagement.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}